Πέτρος Μπιρμπίλης: Μπελ Ετουάλ

Πέτρος Μπιρμπίλης: "ΜΠΕΛ ΕΤΟΥΑΛ"

~ Το βιβλίο και μια συνέντευξη με τον Πέτρο ~

«"Τικ τακ", "τικ τακ". Οι δείκτες τραγουδούσαν το τραγούδι του χρόνου. Χτυπηματάκια που ένωναν το παρελθόν με το παρόν. Το βράδυ στο "Μπελ Ετουάλ" μ' αυτό το δωμάτιο. Όταν τα "τικ τακ" σταματούσαν, η Αθηνά θα ξυπνούσε απ' τον ύπνο της. Και ορίστε! Τα βλέφαρα άνοιξαν κι αποκαλύφθηκαν δυο μικρές, θολές λίμνες. Μέσα τους αντικατοπτρίστηκαν τα χρόνια που έζησαν μαζί. [...] Η Αθηνά θυμόταν πολύ καλά όσα είχαν συμβεί. Το κακό ξεκίνησε λίγους μήνες πριν από το δυστύχημα, όταν οι γιατροί διέγνωσαν την ασθένεια της αδελφής της. Κανείς δεν ήθελε να το πιστέψει. Ήλπιζαν. Η ίδια είχε καταλάβει ότι δε θα ζούσε όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι, αλλά με τον καιρό το ξέχασε. Το παρέβλεψαν όλοι μαζί. Όμως οι νυχτερίδες που την κυνηγούσαν επέστρεψαν.»

Αυτά διαβάζω στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, το οποίο ήρθε και με βρήκε στη Σαντορίνη. Η συνήθης 12-ωρη δουλειά του χειμώνα δεν μου επιτρέπει την πολυτέλεια να διαβάσω όσα βιβλία θα επιθυμούσα, όπως παλιά, τότε που διάβαζα ένα βιβλίο την ημέρα, οπότε έκανα την παραγγελία για να το διαβάσω εδώ που βλέπετε:

Σαντορίνη, Περίσσα

Από καιρό είχα την περιέργεια να διαβάσω τα βιβλία του Πέτρου Μπιρμπίλη, ο οποίος έχει έναν ενδιαφέροντα τρόπο να διατυπώνει γραπτώς τις βαθύτερες σκέψεις του. Στο ΜΠΕΛ ΕΤΟΥΑΛ με τράβηξαν, αρχικά, το εξώφυλλο (σχέδιο του Fredrik Rättzén) και ο τίτλος του, ο οποίος εξάπτει τη φαντασία. Μπελ Ετουάλ… Τι να είναι άραγε αυτό το Ετουάλ, που σημαίνει αστέρι στα Γαλλικά;

Τον Πέτρο, τον πρωτογνώρισα τον προηγούμενο αιώνα, όταν σπουδάζαμε Σκηνοθεσία στη Σχολή Κινηματογράφου-Τηλεόρασης. Δεν κάναμε ποτέ στενή παρέα, επειδή τον καιρό εκείνο εγώ ήμουν λίγο... "ξανθιά" κι εκείνος σοβαρός, όμως ένιωθα πως είναι ένας ιδιαίτερος άνθρωπος «με ευαισθησίες», που λένε. Ξαναβρεθήκαμε ψηφιακά πριν λίγα χρόνια στο Μεγάλο Χωριό, όπως μου αρέσει να ονομάζω το Facebook. Έτσι, από τα γραπτά του «γνώρισα» τον Πέτρο περισσότερο στην πραγματικότητα.

Σαντορίνη, Φηρά, Καλντέρα

Αλλά τώρα περνάω στο ψητό. Διάβασα σχεδόν μονορούφι αυτό το βιβλίο και θεωρώ ότι αξίζει να το διαβάσετε και εσείς. Γιατί;

… Επειδή είναι πικρό, είναι γλυκό, είναι ξινό, είναι αλμυρό, είναι τρυφερό, είναι και περιπέτεια, είναι και μια μικρή Οδύσσεια, αλλά στη στεριά.

Με τα μάτια του νου, διαβάζοντας, βλέπεις εικόνες από το κοινό Ελληνικό παρελθόν καθώς ο Πέτρος μας περιγράφει απλά αλλά ουσιαστικά. Είναι μάστορας των εικόνων ο Πέτρος. Με την ικανότητα που είχαν οι καλοί συγγραφείς τα χρόνια τα παλιά, αλλά με τη «λακωνικότητα» του σήμερα. Υπέροχο λεξιλόγιο, λέξεις και εκφράσεις της καθημερινότητας, από καιρό ξεχασμένες, που αναμοχλεύουν τη μνήμη και τα απωθημένα συναισθήματα. Το βιβλίο έχει και Κεφάλαια, όπως παλιά. Μικρά κεφάλαια. Το καθένα με τον τίτλο του. Σαν πιατάκια με γλυκό του κουταλιού. Αξίζει να το διαβάσετε...

Σαντορίνη, ο φούρνος της αυλής μας του 1800,
εδώ που ψήθηκε αυτή η ανάρτηση

Επειδή είναι σαν παραμύθι. Που όμως διακόπτεται από ζοφερές ρωγμές πραγματικότητας, όπως εκείνα του Άντερσεν.

Τόσα νεκρά αστέρια! Πού να πήγαιναν;

Επειδή έχει και χιούμορ. Εκεί που δεν το περιμένεις! Γιατί όποιος πονά, ξέρει και να γελά. Χιούμορ που θα το ζήλευε κι ο Μαρκ Τουαίην.

Όχι πως οι ζούγκλες είναι ασφαλείς. Έχει κι εκεί ταλαιπωρίες.

Τ’ άγρια ζώα είναι άκακα, αν τα συγκρίνει κανείς με τους συγγενείς!

Αν είχε άλλο τίτλο, θα μπορούσε να ονομάζεται «Η Μέμη στη Χώρα των Θαυμάτων».

Αλλά πού καλύτερα από το σπιτάκι σου;

Υπάρχουν μαγικά κουφέτα-πυγολαμπίδες που μπορούν να σώσουν τον κόσμο; Ή μάλλον… που να σε σώσουν από τον κόσμο;

Είναι οι συκιές δέντρα γρουσούζικα;

Τι γυρεύει μια γιαγιά πάνω σ’ έναν ελέφαντα;

Στη ροή της διήγησης ξαφνικά ξεπετάγονται σαν παρένθεση κάποιες λαϊκές μεγάλες αλήθειες.

Αλλιώς είναι να πιστεύεις πως είσαι η μόνη δυστυχισμένη κι αλλιώς να ξέρεις πως υπάρχουν κι άλλοι.

Είναι οτιδήποτε όμορφο ένα ψέμα;

Έχει και εκπλήξεις, όπως το τσιφτετέλι της Κυρά Τασίας στη σελίδα 53 - μην το χάσεις. Επειδή…

Κανείς δεν θα ‘πρεπε να ξεχνάει πώς είναι το μπλε.

Και τέλος, να το διαβάσετε το Μπελ Ετουάλ επειδή είναι μια ιστορία με καλό τέλος. Όχι όμως με τη Χολυγουντιανή έννοια του Happy End. Λυπήθηκα. Ναι. Αλλά… αυτά, τα έχει και η ζωή. Και το «καλό τέλος» στη ζωή ενός ανθρώπου, είναι πάντα σχετικό. 

Ελάτε όμως να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα τον τρόπο που σκέπτεται ο Πέτρος Μπιρμπίλης μέσα από μια «συζήτηση» δια ηλεκτρονικής αλληλογραφίας: 

Μ.Ρ.: Υπάρχει άραγε αντικειμενική πραγματικότητα Πέτρο ή μήπως κάθε άνθρωπος «παίζει» στο νου του τη δική του κινηματογραφική ταινία;

Π.ΜΠ.: Αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό ερώτημα που κανείς δεν μπορεί να απαντήσει γιατί ο καθένας ούτως ή άλλως βλέπει την δική του κινηματογραφική ταινία. Ίσως να είναι ο Θεός η αντικειμενική πραγματικότητα, αλλά ποιος είδε τον Θεό; Αν πιστέψουμε στις γραφές ο Ιησούς Χριστός, ο Μωάμεθ και άλλοι προφήτες ανάλογα με την θρησκεία που πιστεύει κανείς. Επίσης ορισμένοι σχιζοφρενείς. Όπως και να χει καλό είναι ο καθένας να είναι προσαρμοσμένος και λειτουργικός σε αυτό που πιστεύει ως πραγματικότητα.

Μ.Ρ.:  Όπως θα κατάλαβες, βρίσκω πολύ ενδιαφέρον το βιβλίο σου και συγκινητική την ηρωίδα σου. Είναι υπαρκτό πρόσωπο;

Π.ΜΠ.: Χαίρομαι πολύ που σε άγγιξε το Μπελ Ετουάλ. Είναι μια δικαίωση για την Μέμη. Αυτό το πλάσμα που με παίδεψε πολύ για να την καταλάβω και να την περιγράψω. Είναι ένα φανταστικό πρόσωπο. Δεν ξέρω πώς μπήκε στη ζωή μου - στην ψυχή μου μάλλον. Μόνη της ήρθε κι απαίτησε να πω την ιστορία της.

Μ.Ρ.: Είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να τακτοποιήσει τους ανοιχτούς λογαριασμούς του με τους άλλους μονόπλευρα;

Π.ΜΠ.: Πιστεύω πως ναι. Από εμάς αρχίζει το έγκλημα και από εμάς και η τιμωρία. Οι άλλοι είναι συμπρωταγωνιστές. Ας δουλέψει καθένας μας με τον εαυτό του, ας κάτσει να σκεφτεί τι μπορεί να κάνει για να μην κουβαλάει τα βάρη των ανοιχτών λογαριασμών του και αν ο άλλος ή οι άλλοι που εμπλέκονται κάνουν το ίδιο ακόμα καλύτερα. Δύσκολο είναι αλλά όποιοι το καταφέρνουν ζουν πιο ήρεμα.

Μ.Ρ.: Δείχνεις να έχεις βαθιά γνώση των ιδιαιτεροτήτων της τρίτης ηλικίας Πέτρο. Πώς προέκυψε αυτό; Μήπως από μικρός συναναστρεφόσουν πολύ μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους;

Π.ΜΠ.: Δεν θα το έλεγα. Μάλλον τους αγάπησα μέσα από την μητέρα μου, η οποία έφτασε τα 90 πριν φύγει. Δεν ήταν εύκολα τα τελευταία της, έγινα εγώ ο κηδεμόνας της από ένα σημείο και ύστερα, κάτι που δεν διαφέρει από το να έχεις ένα μωρό παιδί, υποθέτω, μιας και δεν έχω κάνει παιδιά ο ίδιος. Η μητέρα μου με έκανε να δω πιο προσωπικά το θέμα των γηρατειών. Επίσης οι γιαγιάδες μου που και οι δυο ήταν καλές μαζί μου, με έδωσαν πολύ αγάπη. Θα μπορούσα να μιλάω ώρες για τους ηλικιωμένους, γιατί, δεν ξεχνώ ότι ίσως, Θεού θέλοντος, να γίνω κι εγώ κάποτε ένας από αυτούς. Δεν τους αγιοποιώ εντούτοις όλους. Ορισμένοι είναι ανυπόφοροι, δεν αντέχονται. Όσο περνάνε τα χρόνια από πάνω μας άλλοι εξελίσσονται κι άλλοι μένουν πίσω, δεν μαθαίνουν τίποτα. Δεν ξέρω πώς το αντέχουν αυτό. Να μην αλλάζουν, να μη μαθαίνουν, να μην μετανιώνουν.

Μ.Ρ.: Αν κάτι φοβάσαι – τι σε φοβίζει περισσότερο, η ζωή ή ο θάνατος;

Π.ΜΠ.: Παλιά έλεγα ότι με φοβίζει ο θάνατος. Τώρα θα πω η ζωή. Είναι πιο σκληρή από όλα όσα περίμενα. Και όταν λέω η ζωή εννοώ τους ανθρώπους. Ήμουν αθώος, μάλλον από το DNA μου. Η μάνα μου ήταν επίσης αθώα μέχρι τα βαθιά γεράματα. Ωραίο είναι αλλά εγκυμονεί συνεχείς κινδύνους. Όσο για τον θάνατο, μερικές φορές με πιάνει μεγάλο άγχος για το τι υπάρχει εκεί πέρα... στο άπειρο. Ούτε το απόλυτο κενό μού είναι παρηγορητικό. Κάποτε, έκανα μια εγχείρηση με αναισθησία, και το κενό από τη στιγμή που μου έκαναν την ένεση μέχρι που ξύπνησα, ήταν υπερβολικά κενό για να είναι ωραίο.

Μ.Ρ.: Από τη μέχρι τώρα εμπειρία σου, τι θεωρείς πως είναι αυτό που δίνει μεγαλύτερο νόημα στη ζωή; Γενικά και ειδικά, στη δική σου ζωή;

Π.ΜΠ.: Αυτό που λέμε όλοι με μεγάλη ευκολία, αυτή η καραμέλα που επαναλαμβάνουμε. Μόνο η αγάπη. Αγάπη για όλα. Για τα μικρά και τα μεγάλα, για τα σημαντικά και τα ασήμαντα, για τα φυτά και για τα ζώα, και φυσικά για τους ανθρώπους, διότι όπως έχει γράψει ο Τάσος Λειβαδίτης , ένας από τους αγαπημένους μου ποιητές : “Κι όταν δεν πεθαίνει ο ένας για τον άλλον είμαστε κιόλας νεκροί”. Αν καταφέρναμε να αγαπήσουμε όλα όσα προανέφερα και όλα όσα παρέλειψα, καλά θα ήταν, όμως δεν είναι τόσο εύκολο στην πράξη γιατί η ανασφάλεια και ο φόβος που κουβαλάμε από την κούνια μας μέχρι το τέλος, εμποδίζει την αγάπη. Αγάπη και ανασφάλεια, αγάπη και φόβος, δεν συμβαδίζουν. Εγώ μεταξύ άλλων, όσο μου το επιτρέπουν οι φόβοι και οι ανασφάλειές μου, αγαπώ και το γράψιμο, και πιστεύω ότι μάλλον με αγαπάει κι εκείνο, γιατί με παρηγορεί, και με έχει βοηθήσει και να πάρω και να δώσω.

Μ.Ρ.: Τέλος, μια λίγο μπανάλ ερώτηση, αλλά θα με ενδιέφερε να το μάθω. Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου συγγραφείς;

Π.ΜΠ.: Δεν μου είναι εύκολη η απάντηση. Μου αρέσει η ποίηση, είτε ως καθαρό είδος, είτε μέσα σε άλλα είδη λογοτεχνίας είτε σε άλλες μορφές τέχνης. Σε οτιδήποτε την εμπεριέχει. Είμαι ρομαντικός, και μελαγχολικός από την φύση μου, οπότε θα απαντήσω ότι έχω αγαπήσει τον Καρυωτάκη, την Πολυδούρη, τον Παπαδιαμάντη, τον Βιζυηνό, τον Ασλάνογλου, αλλά και τον Καρούζο και τον Σκαρίμπα, και τον Ράινερ Μαρία Ρίλκε, και την Μαρίνα Τσβετάγιεβα...Αυτούς σκέφτηκα για την ώρα. Αν με ρωτήσετε αύριο, ίσως να είναι και άλλοι.

Ευχαριστώ πολύ τον  Πέτρο Μπιρμπίλη και εύχομαι το ΜΠΕΛ ΕΤΟΥΑΛ να φωτίσει τις καρδιές αλλά και το νου πολλών ανθρώπων!

Μαριλίζ

Αθήνα 31/7/2018

Η σελίδα της νουβέλας «Μπελ Ετουάλ» στο Facebook οπού μπορείτε να διαβάσετε και τις ενθουσιώδεις κριτικές αναγνωστών βρίσκεται εδώ

Αλλά αν θέλετε να μαθαίνετε πρώτοι τα πάντα, η προσωπική ομάδα του Πέτρου Μπιρμπίλη στο Facebook BIRBINNER BIRBOUTER Petros Birbilis Archives βρίσκεται εδώ

Πριν φύγετε όμως, ακούστε τον Πέτρο Μπιρμπίλη να διαβάζει μερικές σελίδες από το «Μπελ Ετουάλ» (www.lifo.gr). Tα κεφάλαια "Τα μαγικά κουφέτα" και "Στο προαύλιο" εδώ

Θα βρείτε το «Μπελ Ετουάλ» του Πέτρου Μπιρμπίλη σε όλα τα μεγάλα βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα και σε πολλά ακόμα μικρότερα. Μπορείτε βέβαια να το παραγγείλετε online.

Πέτρος Μπιρμπίλης

συγγραφέας

Ο Πέτρος Μπιρμπίλης είναι συγγραφέας, πρώην δημοσιογράφος, αλλά και πρώην σκηνοθέτης ταινιών μικρού μήκους, βίντεο κλιπ και τηλεοπτικών εκπομπών. Στο παρελθόν, έχει σκηνοθετήσει την Έλενα Ναθαναήλ και τα videoclip των Stereo Nova. Έχει εκδώσει τις συλλογές διηγημάτων «Έχω Μόνο Εσένα» και «Ξυπόλητος», την βιογραφία της Μαλβίνας Κάραλη, την ποιητική συλλογή «Η Μέρα που χάθηκε μέσα σε μια άλλη». Το τελευταίο του βιβλίο, η νουβέλα «Μπελ Ετουάλ», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θράκα. Πρώτη έκδοση 2017.

*Θέλετε να επικοινωνήσετε μαζί μας; Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη φόρμα επικοινωνίας (παρακάτω) ή/και να γράψετε κάποιο σχόλιο για το βιβλίο.