Μιχάλης Παπανικολάου: Ωσεί Απών

Μιχάλης Παπανικολάου: Ωσεί Απών

(σελίδα 68)

... κι όσο περνούν τα χρόνια

όλο και κάποιος θα λείπει

απ τις παλιές φωτογραφίες

16 Μαίου 2018. Έκλεισε λέει ένας χρόνος από την αναχώρησή σου... 

Δεν συνηθίζεται. Η απουσία σου. Το νυχτερινό τηλεφώνημα να μάθεις τι κάνει ο Γιώργος μου. Τα «μαύρα» αστεία που ανταλλάσσαμε για τα πιο «σοβαρά» θέματα της ανθρωπότητας. Τα... «γαλλικά» μας, όπως ονόμαζες τις μη-κόσμιες κουβέντες. Τα ξαφνικά βλέμματα που μιλούσαν δίχως να χρειαστούν λέξεις. 

Ένα χρόνο μετά, δεν έχω καινούρια λόγια Μιχάλη. Θέλω μόνο να θυμίσω στους ανθρώπους ότι έγραψες ποίηση μέσα από την φλεγόμενη καρδιά σου και το κοφτερό μυαλό σου. «Φωτιά και μαχαίρι» χρειάζεται, μου έλεγες. Σιγά-σιγά θα αλλάξει ο κόσμος, σου απαντούσα. Μου γελούσες στα μούτρα με εκείνο το πνιχτό γέλιο σου. 

Μου έλεγες ότι θα προτιμούσες να σε θυμάται ο κόσμος περισσότερο ως ποιητή παρά ως σκηνοθέτη. Βέβαια, η ποίηση στις μέρες μας δεν εκτιμάται όπως παλιά. Αλλά, τέλος πάντων. Ως τούτη τη στιγμή, δεν έχει ακόμα γίνει μια επίσημη παρουσίαση του βιβλίου σου στο κοινό. Θα σου ζητούσα μια συνέντευξη για το blog γιατί είμαι σίγουρη πως με τόσα γεγονότα στον πλανήτη θα είχες πολλά και ενδιαφέροντα να μας πεις. Όμως μιας και αυτό είναι πια "τεχνικά αδύνατον", παρακάτω αποθηκεύω εκείνα τα λόγια που σου διάβασα πάνω από το φέρετρο σου και που νομίζω πως εκφράζουν αυτό που ένιωσαν και νιώθουν για σένα πολλοί από τους φίλους σου και συνεργάτες σου.

Κάνω μια διαφορετική παρουσίαση βιβλίου, σήμερα ημέρα της πολιτικής κηδείας του φίλου μας Μιχάλη Παπανικολάου.

ΩΣ ΕΠΙΚΗΔΕΙΟΣ

Μου το είχες ζητήσει αυτό εσύ Μιχάλη. Πέρυσι. Αν και είναι άβολο αυτό το σκηνικό που διάλεξες, μιλάω τώρα εδώ για σένα - «ωσεί απών» - μπροστά σε συγγενείς, φίλους και συνεργάτες. Γέλασα τότε και σου είπα «θες να σου γράψω επικήδειο; Από τώρα;» Είπες «κοίτα μην είναι τίποτα λόγια θλιβερά. Αυτά είναι γελοία πράγματα»… Μου είπες: θα προτιμούσες να σε θυμούνται κυρίως ως ποιητή. Για τα πολλά έργα σου στον κινηματογράφο, το θέατρο, την τηλεόραση, για τα τραγούδια και τα ποιήματά σου, μιλάνε άλλοι, καλύτερα από μένα…

Πέρασαν πάνω από 30 χρόνια από εκείνη την άνοιξη που πρωτοδούλεψα ως βοηθός σου… Για λογαριασμό των βοηθών σου, λέω ένα μεγάλο «ευχαριστώ»: Που πάντα είχες έναν καλό λόγο για τη δουλειά μας, μπροστά μας αλλά και πίσω από την πλάτη μας. Σε ευχαριστούμε για όσα μας δίδαξες στην πράξη όταν ήμασταν στραβάδια, μόλις βγαλμένα από τη Σχολή: πρόγραμμα γυρίσματος, όρντινο, ντεκουπάζ, ρακόρ, πώς να κρατάς σωστά τα λόγια σε έναν ηθοποιό. Ήσουν περήφανος για εμάς, κι εμείς πολύ για σένα…

Για λογαριασμό των φίλων σου θα πω: Μεσολαβούσαν μήνες, κάποτε χρόνια για τις συναντήσεις μας, μα ήταν πάντα «σαν να μην πέρασε μια μέρα». Αυτή η ευλογημένη σχέση των φίλων που αγαπιούνται αληθινά - και ο χρόνος δεν υπάρχει. Στις παραστάσεις, στα μπαράκια με ουίσκυ και μεταμεσονύχτιες μακαρονάδες, στις συνελεύσεις, και στα ουζερί μετά τις συνελεύσεις, στα διαμερίσματα που άλλαζες λόγω «αταξιών», στο μυθικό τελευταίο γραφείο σου στο σπίτι, με τα λάφυρα μιας πλούσιας καλλιτεχνικής ζωής να σε περιβάλουν…

Τα τελευταία χρόνια με καλούσες με αφορμή ένα σενάριο που γράφαμε μαζί με άλλους έξι για την επόμενη ταινία σου. Ή για να σου φτιάξω εκείνο «το άθλιο το DVD» όπως έλεγες, που όλο χάλαγε. Πρόφαση για μια ακόμα συνάντηση. Το Νοέμβριο υποσχεθήκαμε «να τα ξαναπούμε» το συντομότερο. Μα, δεν θα τα ξαναπούμε σε αυτή τη ζωή. Διακριτικά ξέκοψες τους τελευταίους μήνες, ακόμα και από το τηλέφωνο, όταν πια ήξερες - αν και τη «λέξη» αυτή, δεν την έλεγες. Φαντάζομαι το ίδιο θα έκανες και με άλλους. Περήφανος. Δεν ήθελες να γίνεις βάρος σε κανένα, ούτε και να σε λυπηθούν…

Μου ζήτησες το καλοκαίρι να σου φέρω ένα πέτρωμα από το ηφαίστειο της Σαντορίνης, για τη συλλογή σου. Ευτυχώς, πρόλαβα να εκπληρώσω αυτή την υπόσχεση. Να δω την παιδική χαρά σου όταν έπιασες τη μαύρη πέτρα στα χέρια σου. Ευτυχώς… πρόλαβα να σου πω, όσο μπορούσες να με ακούσεις και όσο μπορούσες να με δεις: «ευχαριστώ» και «σε αγαπώ». Είχες τον τρόπο σου να δείχνεις την αγάπη σου και την εκτίμησή σου. Κάθε φορά που με σύστηνες έλεγες: «από δω μια ανθρωποφάγος, μην την ενοχλήσετε γιατί μπορεί να σας φάει»…

Τι λες; Είναι αρκετά «μη θλιβερός» αυτός ο επικήδειος που μου ζήτησες, Μιχάλη; Πολύ θα ήθελα να μας μιλούσες. Ωστόσο, θα αποδεχτούμε πως το κάθε τι που έχει αρχή, έχει και τέλος. Και πως στη ζωή, το μόνο σίγουρο για όλους είναι ο θάνατος. Ας κάνουμε το μεσοδιάστημα αξιόλογο, ενδιαφέρον, συναρπαστικό, αγωνιστικό, ερωτικό, δημιουργικό, ποιητικό, δίνοντας στον κόσμο – όπως το έκανες εσύ Μιχάλη. Η νεανική σου ορμή αστείρευτη, ο ιδεαλισμός, η συνεπής – η συνεπέστατη - πολιτική σου στάση, ανεξάρτητα από το αν συμφωνούσε κάποιος σε όλα ή όχι, πρότυπο ήθους, σπάνιο στην εποχή μας…

Αποχαιρετούμε σήμερα την υλική σου μορφή μόνο, Μιχάλη Παπανικολάου. Χάρισες στον κόσμο και έναν άξιο γιο, τον Λευτέρη. Όσο για το πνευματικό σου έργο, μαζί με την ανάμνηση των σπινθηροβόλων ματιών σου, το γέλιο σου, το ευφυές και άπιαστο χιούμορ σου, τα κρατάμε, τα παίρνουμε μαζί μας, τα πάμε παραπέρα… και πάλι, σε ευχαριστούμε.

16 Μαΐου 2017

Μαριλίζ

Μιχάλης Παπανικολάου / photo Mariliz Ritsardi 2015

Το "Ωσεί απών", είναι το τελευταίο βιβλίο του Μιχάλη Παπανικολάου. Αναζητήστε το αν θέλετε να τον γνωρίσετε καλύτερα. Κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2016 από τις Εκδόσεις Φίλντισι και μπορείτε να το βρείτε εδώ 

Άλλα έργα του:

Ποίηση

ΠΕΡ ΑΠΟ ΤΑ ΦΩΤΑ 1963, με το ψευδώνυμο Μιχάλης Βάλκανης, «ΑΥΓΗ Πύργου». ΗΜΙΦΩΣ 1964, «ΗΜΕΡΑ» Πατρών. ΟΙ ΑΜΙΛΗΤΟΙ 1973, «Βιβλιοπωλείον ο ΕΡΜΗΣ». Η ΜΙΚΡΗ ΣΕΛΗΝΗ 1980, «ΤΥΠΟ-ΑΧΑΪΚΗ». ΟΙ ΟΥΡΑΝΟΑΝΘΡΩΠΟΙ 1983, «ΤΥΠΟ-ΑΧΑΪΚΗ». ΤΡΟΦΟΣΥΛΛΕΚΤΗΣ ΠΟΛΕΩΝ 2007, «ΠΕΡΙ ΤΕΧΝΩΝ»

Πεζογραφία

ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΕΝΟ Διηγήματα, 2004, «ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ». ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΝΥΠΟΤΑΧΤΗΣ ΖΩΗΣ Συλλογικό αφιέρωμα 33 συγγραφέων στη μνήμη της Κωστούλας Μητροπούλου 2006, «ΑΓΚΥΡΑ»

Ο Μιχάλης Παπανικολάου γεννήθηκε στον Πύργο της Ηλείας από γονείς μικροαστούς. Λόγω συνεχών μεταθέσεων του πατέρα του, μοίρασε τα μαθητικά του χρόνια σε Πύργο, Κρέσταινα, Αμαλιάδα, Αίγιο, Καλαμάτα, Πάτρα και τέλος Αθήνα όπου και εγκαταστάθηκε μόνιμα.

Τελειώνοντας το σχολείο, παρακολούθησε για τρία χρόνια μαθήματα στην Ιατρική Σχολή του Αθηναϊκού Πανεπιστήμιου όπου και την εγκατέλειψε μη μπορώντας να αντιμετωπίσει, στην απελπισία εκείνου του καιρού, τις πιεστικές ανάγκες επιβίωσης. Αλλάζοντας συνεχώς χειρωνακτικές δουλειές (όπως όλοι οι «επαρχιώτες» νέοι εκείνης της εποχής, τη σκληρή δεκαετία 55-65), κατάφερε να σπουδάσει Θέατρο και Κινηματογράφο (στην Αθήνα), κι εργάστηκε σαν βοηθός σκηνοθέτης (στον Κινηματογράφο και το Θέατρο) μέχρι το 66 οπότε και «γύρισε» την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία. Στη διετία 62-64 εργάστηκε στον Περιοδικό Τύπο της εποχής γράφοντας διηγήματα «εξωφύλλου» («ΠΑΝΘΕΟΝ», «ΜΑΣΚΑ») και περισσότερα από 10 σενάρια για τον «παλιό καλό» ελληνικό κινηματογράφο.

Σκηνοθέτησε καμιά δεκαπενταριά μεγάλου και μικρού μήκους ταινίες και βραβεύτηκε στη Θεσσαλονίκη κι έξω, για μερικές απ’ αυτές, (κυρίως μικρού μήκους). Ανέβασε πάνω από 100 θεατρικά έργα στην Αθήνα και σε ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Στα κρατικά και ιδιωτικά κανάλια πραγματοποίησε πάνω από 3.000 ώρες τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών («σίριαλ», «ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ», τηλεπαιχνίδια, «ντοκιμαντέρ», τηλεταινίες, αφιερώματα, επετειακά, παραμύθια, χοροδράματα (με το «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΟΡΟΔΡΑΜΑ» της Ραλλούς Μάνου) μουσικά προγράμματα (με Έλληνες και ξένους τραγουδιστές), τηλεοπτικές μελέτες πάνω στους αρχαιοελληνικούς και δημοτικούς-μας χορούς (με τη Ντόρα Στράτου), «ζωντανές» μεταδόσεις εκδηλώσεων, τηλεοπτικές βιογραφίες, ραδιοφωνικές καθημερινές σειρές, παιδικά προγράμματα-παραμύθια, θεατρικά μονόπρακτα κ.λ.π.). Μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής πουλήθηκε στο εξωτερικό ή απλώς μεταδόθηκε από τηλεοπτικούς σταθμούς ανά τον κόσμο σε «Εβδομάδες» ελληνικής τηλεόρασης.

Έγραψε καμιά δεκαριά θεατρικά έργα (πρόζα κι επιθεώρηση, όλα παιγμένα) και βραβεύτηκε εδώ κι έξω. Στα «γράμματα» πρωτοπαρουσιάστηκε στην «ΑΥΓΗ» Πύργου από τον Τάκη Δόξα και από το Μπάμπη Κλάρα στη «Φιλολογική Βραδυνή». Εκδόθηκαν 6 βιβλία του με ποίηση, μια συλλογή διηγημάτων, κι έναν τόμο-αφιέρωμα στην Κωστούλα Μητροπούλου (συλλογικό). Μεταφράστηκε (Γιάννης Γκούμας, Νίκος Σπάνιας και Νάνος Βαλαωρίτης) κι ανθολογήθηκε εδώ κι έξω (Ποίηση- Διήγημα). Έγραψε μικρές μελέτες και άρθρα για τη λογοτεχνία, το θέατρο και τον κινηματογράφο στον ελληνικό και κυπριακό Τύπο, ανακοινώσεις σε συνέδρια σαν εκπρόσωπος συνδικαλιστικών και πολιτισμικών φορέων, «βοηθήματα» για σπουδαστές Δραματικών και Κινηματογραφικών σπουδών και στίχους τραγουδιών από Λεοντή μέχρι Θεοδωράκη.

Ιδρυτικό μέλος και πρώτος σκηνοθέτης θεατρικών σχημάτων και θεάτρων. Ιδρυτικό μέλος της ΠΑ.ΠΟ.Κ. (Πανελλήνια Πολιτιστική Κίνηση). Επί πολλά χρόνια μέλος επιτροπών του ΥΠ.ΠΟ. για πολιτιστικά και πολιτισμικά θέματα, μέλος επιτροπών του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και άλλων φεστιβάλ, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και των Γνωμοδοτικών Επιτροπών του, μέλος του Προεδρείου του Δ.Σ. της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών, Πρόεδρος του Δ.Σ. του φορέα για τα πνευματικά δικαιώματα των σεναριογράφων και σκηνοθετών «Η Αθηνά».

Δίδαξε σε Κινηματογραφικές και Δραματικές σχολές και στη Σχολή Ορνεράκη.

Απέκτησε ένα γιο, τον σκηνοθέτη Λευτέρη Παπανικολάου Γκιωνάκη από τον δεύτερο γάμο του, με την ηθοποιό Πολύνα Γκιωνάκη.

~ Ακατάλυτος ~